Verplicht hulp aan risicojongere

Donderdag 4 Juni 2015 > 12:43

Jaarlijks komen honderden jongeren die net 18 zijn geworden in de problemen doordat ze zorg weigeren. De Kinderombudsman pleit voor verplichte hulp als blijkt dat deze risicojongeren niet op eigen benen kunnen staan.Ook al hebben kwetsbare jongeren hun hele jeugd in een instelling of pleeggezin gezeten, vanaf hun 18de mogen ze hun eigen pad kiezen. Het is al jaren bekend dat die overgang veel te abrupt is. Lang niet alle jongeren zijn sterk genoeg om van het ene op het andere moment zelfstandig te gaan wonen.

Stomverbaasd
Toch is jarenlang niets gebeurd om dit probleem aan te pakken, concludeert Kinderombudsman Marc Dullaert in een rapport dat vandaag verschijnt. ,,Ik was stomverbaasd.'' Hij deed het onderzoek  nadat de verstandelijk gehandicapte Daniëlla (20) in juli 2013 dood werd gevonden. Zij moest ook op 18-jarige leeftijd de jeugdzorginstelling verlaten.

Jaarlijks verlaten zo'n zesduizend kinderen met een beschermingsmaatregel de jeugdzorg, omdat ze 18, oftewel officieel meerderjarig, worden. Voor honderden jongeren betekent dat het einde van hun behandeling. De overgang naar de volwassenenzorg blijkt lang niet overal goed geregeld en bovendien zijn de jongeren niet verplicht hier gebruik van te maken.

Zorgmoe
Terwijl van honderden jongeren tussen 18 en 23 jaar duidelijk is dat ze niet op eigen benen kunnen staan, denken zij daar zelf anders over. Na jaren van behandelingen zijn ze zorgmoe, of ze denken geen hulp meer nodig te hebben. De consequenties kunnen desastreus zijn, stelt Dullaert. ,,In het gunstigste geval kunnen deze jongeren geen werk of huis vinden. In slechte gevallen worden meisjes het slachtoffer van seksueel misbruik en belanden jongens in de criminaliteit,'' aldus de Kinderombudsman.

Op de radar
De overheveling van de jeugdzorg naar de gemeenten maakt het probleem nijpender. De Kinderombudsman constateert dat veel gemeenten deze jongvolwassenen niet eens in beeld hebben. ,,Ze komen pas op de radar als er iets ernstigs gebeurt en ze intensieve zorg nodig hebben,'' aldus Dullaert.  Terwijl dat niet het idee is achter de decentralisatie. Jongeren die zorg nodig hebben, moeten juist eerder in beeld komen, zodat uitgebreide zorg niet meer nodig is. Dullaert: ,,Ik houd mijn hart vast. De problemen met deze 18- tot 23-jarigen zonder hulp of goede achtervang zijn een tikkende tijdbom.

Risicotaxatie
Om de kwetsbare jongeren ook na hun 18de op het rechte pad te houden, is actie nodig. Zorgverleners moeten al op hun 16de bekijken of deze jongvolwassenen binnen 2 jaar op eigen benen kunnen staan. Ook moeten ze in beeld brengen of ze genoeg mensen hebben om op terug te vallen. ,,Zijn er vrienden of familie die die kinderen in de gaten kunnen houden? Zo'n risicotaxatie wordt nu niet eens structureel uitgevoerd. Die kinderen kunnen in een onveilige omgeving terechtkomen,'' aldus Dullaert.

Als blijkt dat de risico's te groot zijn, moeten zorgverleners kunnen terugvallen op een verplichte behandeling voor deze risicojongeren. Ouders en zorgverleners moeten de rechter kunnen vragen zo'n behandeling op te leggen. De rechter beslist of dat echt nodig is en welke hulp de risicojongeren moeten krijgen. De Kinderombudsman roept het kabinet op deze mogelijkheid te onderzoeken. Dullaert: ,,Ik krijg nu vragen van ouders die in de rats zitten, omdat hun kinderen 18 worden. Ze kunnen gewoon niets doen als hun kind niet wil.''

Moreel verantwoord
Maar is zo'n verplichte behandeling moreel gezien wel wenselijk? De Kinderombudsman vindt het noodzakelijk. ,,Is het moreel verantwoord om die kinderen te laten gaan, terwijl je weet dat ze stranden?'' Ter ondersteuning komt Dullaert met een geval uit zijn praktijk.  Een meisje verbleef jarenlang in jeugdzorginstellingen, omdat ze stelselmatig was mishandeld. Wat gebeurde er toen ze 18 werd? Het meisje keerde terug naar de plek waar ze al die tijd was mishandeld.
,,Er wordt nu helemaal niet gekeken naar welke hulp deze jongeren nodig hebben, alleen naar het feit dat ze 18 zijn en dus volwassen. Ik vind dat die hulpbehoefte bovenaan moet staan.''

Bron: AD/Gezondheid


Terug naar overzicht